Woda, energia i cyberbezpieczeństwo. Małopolska szykuje projekty z funduszy UE

W Pijalni Głównej w Krynicy-Zdroju rozmowa o unijnych pieniądzach szybko zeszła z poziomu europejskich strategii do spraw, które bezpośrednio wpływają na rozwój regionów. Marszałek Łukasz Smółka wskazał, że Małopolska chce przeznaczać środki między innymi na wodociągi, energetykę, cyberbezpieczeństwo, ochronę zdrowia i transport publiczny. W debacie pojawił się także spór o to, kto powinien decydować o podziale funduszy – administracja centralna czy samorządy województw. Dla mniejszych miejscowości, także we wschodniej części Małopolski, stawką są inwestycje poprawiające dostęp do podstawowych usług i tworzące warunki do rozwoju firm.

Podczas Krynica Forum 2026 przedstawiciele samorządów i parlamentu rozmawiali o przygotowaniach do kolejnej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. W panelu uczestniczyli marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka, poseł Marek Kuchciński oraz Jarosław Kwasek z Zarządu Województwa Lubelskiego. Dyskusję prowadził przedsiębiorca i doradca biznesowy oraz samorządowy Krzysztof Wójtowicz.

Samorządy województw chcą zachować wpływ na unijne pieniądze

Jednym z głównych tematów była przyszłość regionalnego zarządzania funduszami. Uczestnicy debatowali nad propozycjami zmian w polityce spójności i ryzykiem przeniesienia decyzji o inwestycjach na poziom centralny. Marszałek Łukasz Smółka przekonywał, że dotychczasowe doświadczenia Małopolski pokazują, iż region potrafi skutecznie przygotowywać i realizować projekty finansowane z pieniędzy europejskich.

W tym procesie uczestniczą nie tylko władze województwa. Gminy i powiaty opracowują projekty, starają się o dofinansowanie i później prowadzą inwestycje odpowiadające na potrzeby mieszkańców. Zdaniem marszałka właśnie znajomość tych potrzeb jest argumentem za utrzymaniem silnej pozycji samorządów regionalnych.

Bardzo ważne jest zachowanie roli regionów w zarządzaniu funduszami europejskimi. – powiedział marszałek Łukasz Smółka.

Marszałek wskazał również, że inwestycje współfinansowane przez Unię Europejską w ostatnich kilkunastu latach zmieniły infrastrukturę Małopolski, także w mniejszych miejscowościach. Marek Kuchciński podkreślał natomiast, że województwa powinny zachować wpływ na kierunki wydawania pieniędzy, ponieważ znają lokalne uwarunkowania lepiej niż instytucje podejmujące decyzje z poziomu krajowego lub unijnego.

W debacie pojawił się też postulat, aby środki nie trafiały przede wszystkim do największych ośrodków gospodarczych. Rozwój Krakowa i jego otoczenia powinien, według uczestników spotkania, iść w parze z inwestycjami w gminach oddalonych od stolicy województwa. To ważne również dla mieszkańców Nowego Sącza i południowo-wschodniej Małopolski, gdzie dostęp do transportu, ochrony zdrowia czy infrastruktury komunalnej może decydować o możliwościach rozwoju lokalnych firm i zatrzymaniu mieszkańców w regionie.

Codziennie nowe informacje z Nowego Sącza publikujemy na nowosadecki24.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na nowosadecki24.pl/wydarzenie.

Wodociągi i energia mają warunkować rozwój firm

Wśród najpilniejszych potrzeb inwestycyjnych wymieniono rozbudowę infrastruktury wodociągowej. Łukasz Smółka zwracał uwagę, że dostęp do wody wpływa nie tylko na komfort mieszkańców, lecz także na możliwość budowy nowych mieszkań, rozwój przedsiębiorstw i powstawanie miejsc pracy. Problem dotyczy szczególnie mniejszych miejscowości, w których infrastruktura techniczna nie zawsze nadąża za potrzebami mieszkańców i inwestorów.

Drugim obszarem jest energetyka. Rozwijające się przedsiębiorstwa oraz zakłady wykorzystujące nowoczesne technologie potrzebują odpowiednich mocy. Jako przykłady obszarów, w których ten problem ma znaczenie, marszałek podał strefy aktywności gospodarczej w Niepołomicach i Skawinie.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej musi odpowiadać na rzeczywiste potrzeby mieszkańców i gospodarki. – zaznaczył Łukasz Smółka.

Lista tematów wskazanych podczas debaty obejmowała także:

• cyberbezpieczeństwo,
• ochronę zdrowia,
• publiczny transport zbiorowy,
• dostęp do usług w mniejszych miejscowościach,
• rozwój infrastruktury potrzebnej przedsiębiorstwom.

Samorząd województwa ma również wzmacniać ochronę cyfrową podległych jednostek. W trakcie spotkania przypomniano o atakach hakerskich na instytucje publiczne, w tym urząd marszałkowski i jeden z małopolskich szpitali. Takie zdarzenia mogą oznaczać przerwy w działaniu systemów oraz wysokie koszty odtwarzania infrastruktury informatycznej.

Województwo powołało spółkę, która ma zapewniać specjalistyczną obsługę w zakresie cyberbezpieczeństwa jednostkom wojewódzkim, w tym placówkom ochrony zdrowia. Wspólne zaplecze ekspertów ma ułatwić zabezpieczanie systemów i dostęp do specjalistów, których pojedyncze placówki mogłyby mieć trudność z pozyskaniem.

Mniejsze miasta, rynek pracy i bezpieczeństwo regionu

Rozmowa dotyczyła także różnic rozwojowych między poszczególnymi częściami kraju. Łukasz Smółka wskazywał na potrzebę inwestowania w ochronę zdrowia, edukację, transport i podstawową infrastrukturę komunalną poza największymi miastami. Wschodnia Małopolska ma zostać objęta instrumentami, które pozwolą lepiej odpowiadać na jej specyficzne potrzeby.

Znaczenie mają również krajowe programy inwestycyjne. Według marszałka ograniczenie dostępu do takich pieniędzy mogłoby spowolnić realizację samorządowych przedsięwzięć, a także odbić się na firmach budowlanych. Publiczne inwestycje zapewniają bowiem zlecenia małym i rodzinnym przedsiębiorstwom oraz pomagają utrzymywać miejsca pracy.

Jarosław Kwasek zwrócił uwagę na dodatkowe wyzwania stojące przed regionami przygranicznymi. Doświadczenia wojny w Ukrainie i kryzysu na granicy polsko-białoruskiej wskazują, jego zdaniem, na potrzebę większych nakładów na bezpieczeństwo oraz infrastrukturę. Ochrona zewnętrznej granicy Unii Europejskiej została przedstawiona jako wspólne zadanie wszystkich państw członkowskich.

Osobnym tematem była przyszłość rynku pracy. Uczestnicy dyskusji mówili o zmianach w międzynarodowych centrach usług, konkurencji gospodarczej, nowych technologiach i rosnących kosztach życia. Małopolska, mimo niskiego bezrobocia, ma przygotowywać się na sytuację, w której część obecnych miejsc pracy będzie wymagała innych kompetencji.

Marszałek wskazywał na potrzebę współpracy z uczelniami i tworzenia warunków, które zachęcą absolwentów do pozostania w regionie. Równolegle rozwijane powinno być szkolnictwo zawodowe i branżowe, aby kształcić fachowców potrzebnych przedsiębiorstwom oraz służbom działającym w sytuacjach kryzysowych.

Chcemy, aby młodzi ludzie znajdowali w Małopolsce stabilne zatrudnienie, mieli poczucie bezpieczeństwa i decydowali się tutaj zakładać rodziny. – mówił Łukasz Smółka.

Końcowa część debaty dotyczyła reprezentowania interesów Polski i regionów w instytucjach europejskich. Łukasz Smółka podkreślał znaczenie obecności polskich przedstawicieli w Komitecie Regionów i Parlamencie Europejskim. Jego zdaniem skuteczne zabieganie o fundusze wymaga współpracy ponad politycznymi podziałami i wspólnego przedstawiania interesów kraju.

Przygotowanie Małopolski do kolejnego rozdania unijnych pieniędzy ma więc obejmować nie tylko strategie i dokumentację projektową. Równie istotne będą decyzje dotyczące tego, kto będzie zarządzał środkami oraz czy zostaną one skierowane także do mniejszych miejscowości, infrastruktury wodnej, energetyki, transportu, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa cyfrowego.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.