Kolędy, wesela i pamięć 96-latki. Etnografowie wrócili z Żegociny

W gminie Żegocina dawne zwyczaje nie kryją się wyłącznie w muzealnych gablotach. Wciąż żyją w rodzinnych opowieściach, zapamiętanych melodiach i wspomnieniach mieszkańców, do których przez trzy dni docierali badacze z Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu.

• Obóz etnograficzny w Żegocinie pokazał, jak przenikają się tradycje
• Wspomnienia dopełniły przedmioty i opowieść o filcu
• Zebrane historie będą pracować także po zakończeniu badań

Obóz etnograficzny w Żegocinie pokazał, jak przenikają się tradycje

Badania odbyły się od 27 do 29 października 2026 roku w pięciu miejscowościach: Bełdnie, Bytomsku, Łąkcie Górnej, Rozdzielu i Żegocinie. To teren położony na pograniczu Lachów i Krakowiaków, gdzie zwyczaje obu grup przez pokolenia splatały się i przybierały lokalne formy. 🎶

Etnografowie pytali o kolędowanie, świąteczne obrzędy i rodzinne uroczystości. Mieszkańcy opowiadali o grupach chodzących z gwiazdą i turoniem, przygotowywaniu strojów i rekwizytów, odwiedzinach w domach oraz śpiewaniu kolęd. Niektóre melodie po latach znów zabrzmiały z pamięci rozmówców.

Ważną część badań stanowiły także wspomnienia o weselach: przygotowaniach, przyśpiewkach, tańcach i muzykantach. W tych historiach wracało nie tylko świętowanie, ale też codzienne życie - praca, sąsiedzkie relacje i wspólne podróże. Najstarsza rozmówczyni miała 96 lat. Jej relacja, podobnie jak opowieści pozostałych mieszkańców, pozwalała spojrzeć na lokalną historię przez pryzmat osobistych doświadczeń. 🌿

Więcej lokalnych informacji z Nowego Sącza jest na nowosadecki24.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na nowosadecki24.pl/wydarzenie.

Wspomnienia dopełniły przedmioty i opowieść o filcu

Badacze odwiedzili Izbę Regionalną Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Żegocińskiej im. Czesława Blajdy. Dawne narzędzia rolnicze i rzemieślnicze, przedmioty codziennego użytku, fotografie oraz dokumenty tworzą tam materialny ślad życia poprzednich pokoleń. Dzięki temu można było zestawić relacje mieszkańców z zachowanymi pamiątkami.

W Kreatywnej Przystani „Zośka” i Galerii ZOŚKA zespół poznał prace Agaty Gajewskiej-Birkhofer. Artystka tworzy w autorskim nurcie fibroekspresjonizmu, wykorzystując wełnę i filc. To spotkanie pokazało, że lokalne dziedzictwo można poznawać nie tylko przez archiwalne przedmioty i wspomnienia, lecz także przez współczesną twórczość. 🧶

Powiązany artykuł

Jaworki pod lupą badaczy - trzy dni rozmów o pamięci i tożsamości

Zebrane historie będą pracować także po zakończeniu badań

Obóz prowadził Dział Badań i Opracowania Zbiorów Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu. W zespole znaleźli się Monika Kurzeja, Dorota Kościelniak, Patryk Rutkowski, dr Łukasz Zapała i Jacek Sehnal.

Teraz nagrania i dokumentacja posłużą do dalszych analiz. Zebrane opowieści pomogą porównywać lokalne odmiany kolędowania, tradycji weselnych i muzycznych, a także lepiej rozumieć zmiany zachodzące na kulturowym pograniczu. Najcenniejszym zapisem pozostają jednak wspomnienia przekazywane z pokolenia na pokolenie - pieśni, szczegóły obrzędów i historie, których nie da się odtworzyć z samych dokumentów.

na podstawie: Małopolskie Centrum Kultury.