Dotyk, pamięć i warsztaty — XI Kongresu Kultury Regionów w SOKOLE

Poranny gwar w salach Małopolskiego Centrum Kultury przeradzał się szybko w dyskusje o ciele, symbolach i rytuałach. W Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu konferencja zamieniła się w żywy warsztat tradycji, gdzie nauka i praktyka spotykały się przy jednym stole.

• XI Kongresu Kultury Regionów odkrywa, że dotyk ma swoją historię i język
• Warsztaty pozwalały dosłownie dotknąć tradycji i nowych technik
• Spektakl wieczorny podsumował dzień obrazem powrotu i wspólnoty

XI Kongresu Kultury Regionów odkrywa, że dotyk ma swoją historię i język

Drugi dzień XI Kongresu koncentrował się na dotyku — nie tylko jako zmysłowym doświadczeniu, ale jako nośniku znaczeń i pamięci kulturowej. Panel „PONAD SŁOWAMI. Dotyk jako niewerbalny język emocji” pod opieką naukową prof. dr hab. Józefa Kąsia i z moderacją dr hab. Katarzyny Drąg analizował etymologię i społeczne funkcje kontaktu cielesnego. Prof. Kąś spojrzał w przeszłość prasłowiańskiego rdzenia „dotknąć”, a dr hab. Tomasz Wiślicz łączył chłopską cielesność z językowym pokrewieństwem słów „kochać” i „dotykać”. Anna Pietrusza mówiła o roli dotyku w rytuałach ochronnych i praktykach leczniczych, a dr hab. Katarzyna Drąg opisywała współczesne formy komunikacji haptycznej i problem „głodu skóry” w różnych kulturach. Równolegle odbywał się panel „ODCISKI TRADYCJI. Między dziedzictwem a eksperymentem”, gdzie opiekunem naukowym była prof. dr hab. Aleksandra Dziurosz, a moderatorem Krzysztof Trebunia-Tutka; paneliści — m.in. Andrzej Józefczyk, Natalia Klamann, prof. dr hab. Maria Pomianowska i Maria Stępień — zastanawiali się nad tym, jak osobiste doświadczenia rysują nowe „odciski” w tradycji i co zyskuje ona przy spotkaniu z międzykulturową wymianą.

22 października 2025 wydarzenie pokazało, że badanie kultury to nie tylko teoria, ale i dłonie, które coś tworzą.

Warsztaty pozwalały dosłownie dotknąć tradycji i nowych technik

Popołudniowe warsztaty zamieniły teorię w czyn — uczestnicy mogli spróbować tradycyjnych rzemiosł i ruchów. Program obejmował dziewięć różnych aktywności, prowadzonych przez twórców i instruktorów związanych z regionem:

• Kasandra Lipińska — tworzenie ludowych pająków ze słomy i bibuły;
• Karolina Starostka-Kokoszka — haft sensoryczny, trójwymiarowe ściegi inspirowane gorsetem krakowskim;
• Krzysztof Trebunia-Tutka — pieśni góralskie, praca nad śpiewem prostym i wspólnotowym;
• Aneta Sural — słowiańskie lalki ochronne, motanki;
• Natalia Wirmańska-Pawelec — malowanie na tkaninach z motywami podhalańskimi;
• Anna Koblak — plecionkarstwo metodą okrężną;
• Regina i Klemens Słodyczka z muzycznym udziałem Jakuba Gąsienicy-Giewonta — zajęcia ruchowe oparte na tańcu góralskim;
• Magdalena Kulesza-Fedkowicz — warsztaty plastyczne skupione na manualnej pracy i medytacyjnym rytmie czynności;
• dr inż. Karol Jędrasiak — interaktywna sztuka dotykowa i ruchowa.

Uczestnicy mogli więc nie tylko słuchać, ale i dotknąć słomy, włóczki, tkanin oraz tętna pieśni — doświadczenie praktyczne dopełniało poranne rozważań 🙂.

Spektakl wieczorny podsumował dzień obrazem powrotu i wspólnoty

Dzień zamknęło widowisko folklorystyczne, które w symboliczny sposób spięło tematy kongresu. W sali im. Lucjana Lipińskiego zaprezentowano spektakl pt. „W objęciach. Jak sie naskie chodoki z Niomec łod bałora wróciuły” w reżyserii Krzysztofa Ryndaka i Jakuba Sromka, w wykonaniu Zespołu Regionalnego KUBIOKI i SOSIADY z Bilska. Przedstawienie opowiadało o powrocie syna sołtysa i sąsiada z robót przymusowych w Niemczech w 1945 roku — poruszający obraz powojennych powitań, uścisków i radości, który w naturalny sposób podsumował myśl o bliskości i sile wspólnoty. 🎶

Organizatorzy Kongresu pokazali, że kultura regionu to równocześnie pamięć, dotyk i twórcze eksperymenty — i że każdy mieszkaniec może znaleźć w tym swoim kawałek historii lub nowej praktyki.

na podstawie: MCK.