Gwara, literatura i pamięć miejsca - konferencja w Ludźmierzu

W Ludźmierzu spotkają się ci, którzy wiedzą, że edukacja regionalna zaczyna się nie tylko od mapy, lecz także od słów, nazw miejsc i opowieści przekazywanych w rodzinach. Konferencja „Edukacja regionalna. Język, kultura, literatura” połączy naukowe spojrzenie z praktyką szkolną i działaniami animatorów kultury.

• „Edukacja regionalna. Język, kultura, literatura” połączy naukę z codzienną praktyką
• Praktycy pokażą, jak dziedzictwo działa w szkole i lokalnej społeczności
• Bezpłatny udział wymaga wcześniejszego zgłoszenia

„Edukacja regionalna. Język, kultura, literatura” połączy naukę z codzienną praktyką

Wydarzenie odbędzie się 6 listopada 2026 roku o godz. 10.00 w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu. Udział jest bezpłatny, ale wymaga wcześniejszej rejestracji. Formularz zgłoszeniowy znajduje się na stronie dziedzictwokarpat.pl.

Tematem przewodnim będzie wykorzystanie języka, gwary i literatury regionalnej w edukacji oraz animacji kultury. Uczestnicy przyjrzą się temu, jak opowiadać o własnym regionie, budować więź z lokalną społecznością i przekazywać dziedzictwo kolejnym pokoleniom. To propozycja szczególnie dla nauczycieli-regionalistów, językoznawców, literaturoznawców, etnologów, pedagogów i osób pracujących w instytucjach kultury.

Pierwsza część konferencji skieruje uwagę na badania i narzędzia, które można wykorzystać w pracy edukacyjnej. Prof. dr hab. Józef Kąś opowie o ortografii podhalańskiej, a dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ, podejmie temat gwar i dialektów jako żywych elementów lokalnej tożsamości. Dr Artur Żołądź pokaże natomiast, jak nazwy własne mogą pomagać w opowiadaniu o regionie.

Plan poranka wygląda następująco:

• 10.00-10.20 - inauguracja konferencji,
• 10.20-10.40 - prof. dr hab. Józef Kąś: „Problem ortografii podhalańskiej w edukacji regionalnej”,
• 10.40-11.00 - dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ: „Gwary i dialekty w kontekście lokalnych praktyk tożsamościowych. Kulturowe relikty czy żywe języki?”,
• 11.00-11.20 - dr Artur Żołądź: „Nazwy własne w edukacji regionalnej - jak opowiadać o regionie z perspektywy onomastyki?”,
• 11.20-11.40 - dyskusja,
• 11.40-12.00 - przerwa kawowa.

Praktycy pokażą, jak dziedzictwo działa w szkole i lokalnej społeczności

Po przerwie teoria ustąpi miejsca doświadczeniom osób, które na co dzień pracują z dziećmi, młodzieżą i lokalnymi społecznościami. W programie znalazły się przykłady działań opartych na gwarze, pamięci miejsca, literaturze regionalnej, obrzędowości i folklorze muzycznym.

Uczestnicy poznają między innymi projekt „Góralskie Cytanie”, praktyki edukacji regionalnej na Orawie oraz warsztaty Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ. Nie zabraknie również rozmowy o wyzwaniach, jakie stoją dziś przed edukacją dziedzictwa kulturowego.

Popołudniowy panel zaplanowano tak:

• 12.00-12.20 - mgr Aniela Kasiniak: „Góralskie Cytanie” i upowszechnianie gwarowych tekstów literatury regionalnej w szkołach,
• 12.20-12.40 - mgr Anna Jakubiec: dziedzictwo kulturowe w edukacji szkolnej,
• 12.40-13.00 - mgr Robert Kowalczyk: „Język, pamięć, miejsce. Praktyki edukacji regionalnej na Orawie”,
• 13.00-13.20 - mgr Anna Trebunia-Wyrostek: warsztaty regionalne poświęcone gwarze, obrzędowości i folklorowi muzycznemu,
• 13.20-13.40 - mgr Agnieszka Brodowska: „Wyprawy z Etnoekipą”,
• 13.40-14.00 - dyskusja i podsumowanie obrad,
• 14.00-15.00 - obiad.

Ważnym elementem spotkania będą zajęcia warsztatowe. Od 15.00 do 16.30 uczestnicy będą mogli wybrać jedną z dwóch ścieżek. W sali konferencyjnej warsztat poprowadzi prof. dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel. W sali Związku Podhalan odbędą się zajęcia „Detektywi Małej Ojczyzny”, prowadzone przez Annę Jakubiec. Zapisy na warsztaty mają zostać uruchomione w późniejszym terminie.

Powiązany artykuł

Konferencja o edukacji regionalnej w Ludźmierzu

Bezpłatny udział wymaga wcześniejszego zgłoszenia

Na konferencję trzeba zapisać się wcześniej, ponieważ liczba miejsc jest ograniczona, a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń. Rejestracja odbywa się za pośrednictwem formularza na stronie dziedzictwokarpat.pl.

Wydarzenie jest bezpłatne i odbędzie się 6 listopada 2026 roku w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu. Początek zaplanowano na godz. 10.00. To propozycja dla tych, którzy chcą nie tylko mówić o regionalnym dziedzictwie, ale też sprawdzać, jak skutecznie wprowadzać je do szkoły, biblioteki, domu kultury i codziennych rozmów. 📚🎶

na podstawie: Małopolskie Centrum Kultury.