Wiarygodne zdjęcie może wprowadzać w błąd. Jak sprawdzić cyfrowe informacje

Sensacyjny nagłówek i przekonujący obraz nie są dowodem, że informacja jest prawdziwa. W cyfrowym obiegu łatwo przeoczyć, że zdjęcie pochodzi z innego czasu albo zostało wyrwane z kontekstu. Zanim odbiorca poda wiadomość dalej, może sprawdzić jej źródło i podstawowe szczegóły. Pomaga też odróżnienie celowego fałszu od błędu.

Dezinformacja to celowe rozpowszechnianie fałszywych treści, by kogoś wprowadzić w błąd lub wyrządzić szkodę. Misinformacja również jest nieprawdziwa, ale wynika z pomyłki lub braku rzetelności. Malinformacja to z kolei prawdziwa informacja użyta w szkodliwy sposób. To rozróżnienie, opisywane między innymi w materiałach NASK, pozwala lepiej ocenić, z jakim zagrożeniem mamy do czynienia.

Pomocne są dwa pytania przypisywane dziennikarzowi Steve’owi Buttry’emu:

„Jak to wiesz?” oraz „Skąd to wiesz?” – to pytania, które Steve Buttry proponuje zadawać wobec informacji.

Przy sensacyjnych wiadomościach warto ponadto poszukać potwierdzenia w dwóch niezależnych źródłach. Sam fakt, że treść wygląda profesjonalnie, nie przesądza o jej wiarygodności.

• Liczby i wykresy wymagają sprawdzenia kontekstu
• Zdjęcie można sprawdzić po źródle, czasie i miejscu

Liczby i wykresy wymagają sprawdzenia kontekstu

Procenty i statystyki mogą wspierać różne wnioski, ale sama liczba nie wyjaśnia, skąd się wzięła. Przed powołaniem się na badanie warto ustalić, kogo obejmowało, jakie pytania zadano, kiedy je przeprowadzono i kto je sfinansował. Bez tych informacji łatwo wyciągnąć z danych zbyt daleko idący wniosek.

Trzeba też odróżniać korelację od przyczynowości. Dwa zjawiska mogą występować równocześnie, ale nie musi to oznaczać, że jedno wywołało drugie. Warto sprawdzić, czy badanie rzeczywiście dowodzi związku przyczynowego, czy tylko pokazuje współwystępowanie określonych zmiennych.

Najświeższe wiadomości z Nowego Sącza czekają na stronie głównej nowosadecki24.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Zdjęcie można sprawdzić po źródle, czasie i miejscu

Przy fotografii lub nagraniu dobrze zacząć od czterech kwestii:

• Czy to oryginalny materiał, czy tylko pojedynczy kadr?
• Kto go opublikował i czy konto lub osoba są wiarygodne?
• Kiedy powstało zdjęcie lub nagranie?
• Gdzie je wykonano?

Weryfikację mogą ułatwić narzędzia do wyszukiwania, ale również szczegóły widoczne na obrazie: tablice rejestracyjne, pogoda, budynki czy styl architektury. Porównanie tych elementów z datą i opisem publikacji może ujawnić, że materiał przedstawia inne miejsce albo wydarzenie niż sugeruje podpis.

Ostrożność przydaje się także przy linkach i zabezpieczaniu kont. Silne hasła, uwierzytelnianie dwuskładnikowe i menedżer haseł ograniczają ryzyko utraty dostępu. Przejęte konto może posłużyć do dalszego rozpowszechniania fałszywych treści, dlatego sprawdzanie informacji i dbanie o bezpieczeństwo cyfrowe są ze sobą powiązane.

na podstawie: Królewskie Miasto Grybów.