Katyń bez zapomnienia przypomina o 22 tysiącach ofiar i latach kłamstwa

W kalendarzu to tylko jedna data, ale w polskiej pamięci waży znacznie więcej. Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej przywołuje nie tylko mord dokonany przez NKWD wiosną 1940 roku, lecz także długie lata przemilczeń i fałszu. W centrum tej historii są blisko 22 tysiące polskich jeńców i cywilów, których próbowano wymazać z pamięci razem z miejscami ich pochówku. To opowieść o zbrodni, która miała zniknąć, a jednak wraca jako jedna z najboleśniejszych prawd XX wieku.

• Zbrodnia ukryta w lasach i dołach śmierci
• Prawda, o którą trzeba było walczyć przez pół wieku

Zbrodnia ukryta w lasach i dołach śmierci

Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej został ustanowiony przez Sejm RP w 2007 roku. Sama data ma podwójny ciężar – upamiętnia rocznicę ujawnienia przez Niemców informacji o odnalezieniu masowych grobów polskich oficerów w Katyniu, ale też przypomina o tych, których zamordowano bez procesu i bez prawa do grobu.

Ofiary chowano w zbiorowych dołach śmierci w kilku miejscach, między innymi w Lesie Katyńskim pod Smoleńskiem, w Piatichatkach pod Charkowem, w Miednoje pod Kalininem, w Bykowni pod Kijowem i w Kuropatach pod Mińskiem. Ta geografia kaźni pokazuje skalę zbrodni – rozciągniętej na wiele miejsc, a jednocześnie starannie ukrywanej, jakby sam rozmiar cierpienia miał pomóc w jego zatarciu.

Prawda, o którą trzeba było walczyć przez pół wieku

Przez dziesięciolecia władze Związku Sowieckiego zaprzeczały odpowiedzialności za mord katyński, przerzucając winę na Niemców. Za głoszenie prawdy spotykały represje, więc pamięć o ofiarach długo musiała przebijać się przez mur oficjalnego kłamstwa. Właśnie dlatego ten dzień ma dziś znaczenie większe niż rocznica – jest symbolem uporu rodzin, historyków i całego państwa, które domagało się uznania faktów.

Przełom nastąpił 13 kwietnia 1990 roku. W Moskwie opublikowano wówczas oświadczenie agencji TASS, w którym zbrodnię przypisano „Berii i jego pomocnikom”. Tego samego dnia stronie polskiej przekazano część dokumentów dotyczących Katynia. Po pół wieku od mordu i po latach zaprzeczania pojawiło się oficjalne potwierdzenie tego, co wcześniej było wypierane i zakłamywane.

na podstawie: Powiat Nowosądecki.