Konstytucja 3 Maja była próbą ratunku. Został po niej trwały znak

W 1791 roku podjęto decyzję, która miała zatrzymać rozpad państwa i nadać mu nowy porządek. Konstytucja 3 Maja nie była tylko śmiałym aktem politycznym – była próbą wzmocnienia Rzeczypospolitej po pierwszym rozbiorze. Po 235 latach wciąż wraca jako jeden z najmocniejszych symboli polskiej państwowości. Jej treść pokazuje, jak ambitnie myśleli reformatorzy i jak wysoką cenę miała słabość kraju.

• Sejm Czteroletni szukał wyjścia z politycznej pułapki
• Król, Kołłątaj, Potocki i Małachowski zapisali nowy porządek

Sejm Czteroletni szukał wyjścia z politycznej pułapki

Uchwalona 3 maja 1791 roku przez Sejm Czteroletni ustawa zasadnicza miała przede wszystkim ratować osłabione państwo. Jej twórcy chcieli ograniczyć zewnętrzne naciski, odejść od rosyjskiego protektoratu i przywrócić Rzeczypospolitej sprawczość, której coraz bardziej brakowało po rozbiorze z 1772 roku.

To był krok odważny, a w ówczesnej Europie także wyprzedzający epokę. Konstytucja wprowadzała model monarchii konstytucyjnej, który w wielu krajach na kontynencie pojawił się dopiero w XIX wieku. Nie była więc jedynie odpowiedzią na kryzys. Stała się też zapowiedzią nowoczesnego państwa, opartego na zasadach, a nie wyłącznie na przywileju i sile.

Król, Kołłątaj, Potocki i Małachowski zapisali nowy porządek

Za tym dokumentem stali ludzie, którzy rozumieli, że bez reform państwo nie przetrwa. W gronie twórców znaleźli się król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, ksiądz biskup Hugo Kołłątaj oraz marszałek Sejmu Czteroletniego Stanisław Małachowski. Każdy z nich wnosił inny punkt widzenia, ale cel był wspólny – uporządkować ustrój i wzmocnić fundamenty państwa.

Sam tekst konstytucji składał się z uroczystej preambuły i 11 artykułów. Zapisano w nich podstawowe zasady ustrojowe, kształt przyszłego rządu, sprawy gospodarcze i społeczne, a także miejsce Kościoła w państwie. Dla współczesnych to był nie tylko akt prawny. To była próba zbudowania państwa od nowa, z większą odpowiedzialnością wobec obywateli i z wyraźniej określonym porządkiem.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu.